Ο όρος «Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογία» υποδηλώνει ότι  μεταξύ του ακουστικού σήματος που το αυτί λαμβάνει και αποκωδικοποιεί και της φώνησης και ομιλίας μεσολαβούν ψυχολογικοί παράγοντες .

Υπάρχει μια σημαντική διάκριση μεταξύ της ακοής και της ακρόασης: Ακούω σημαίνει πως το αυτί προσλαμβάνει το ακουστικό σήμα παθητικά, ανεξάρτητα από το αν το άτομο είναι ξύπνιο ή κοιμάται. Ακροώμαι, ή έχω “ενεργητική επιλεκτική ακοή” σημαίνει ότι το αυτί δύναται να εστιάσει την ακουστική του προσοχή και να επιλέξει να ακούσει μόνο αυτούς τους ήχους που ενδιαφέρουν το άτομο να ακούσει, από μια ποικιλία περιβαλλοντικών ήχων που φτάνουν σε αυτό. Ένας μαθητής που ακροάται, π.χ., μπορεί να εστιάσει την προσοχή του και να αποκωδικοποιήσει το νόημά του μαθήματος σε μια θορυβώδη τάξη.

Η μέθοδος Tomatis αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Alfred Tomatis (1920-2001), έναν Γάλλο Ωτορινολαρυγγολόγο. Ο Alfred Tomatis αφιέρωσε ένα σημαντικό μέρος της ζωής του και της καριέρας του στη μελέτη της σχέσης μεταξύ του αυτιού και της φωνής, και κατ’ επέκταση, μεταξύ της ακρόασης και της επικοινωνίας. Ο όρος «Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογία» εισήχθηκε από τον καθηγητή Tomatis, για να υποδηλώσει ένα σύστημα ακουστικής αντίληψης και ακουστικής ενεργοποίησης με στόχο την βελτίωση της λειτουργίας του αυτιού, ως ένα όργανο ακρόασης, κατανόησης και επικοινωνίας.

Τα πειράματα του καθηγητή Tomatis που οδήγησαν στο λεγόμενο “Φαινόμενο Tomatis” (“Effet Tomatis”) επικυρώθηκαν στο εργαστήριο φυσιολογίας της Σορβόννης από τους Μουλογκέ και Υσόν σε συνεργασία με την ομάδα του καθηγητή Μονιέ. Στη συνέχεια το “Effet Tomatis” κατατέθηκε στην Ακαδημία Επιστημών και την Ακαδημία Ιατρικής στο Παρίσι το 1957 και το 1960. Οι εργασίες που παρουσιάστηκαν προσδιόρισαν τους «νόμους Tomatis», ως ακολούθως:

  • Η φωνή αναπαράγει μόνο αυτό που το αυτί ακούει
  • Αν αλλάξεις την ακοή, η φωνή αυτόματα και μη συνειδητά μεταβάλλεται
  • Είναι εφικτό η φώνηση να μεταβληθεί σταθερά, μέσω της ακουστικής ενεργοποίησης και εκπαίδευσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (ο νόμος της «διάρκειας»)

Η μέθοδος Tomatis είναι βασισμένη σε έρευνες για το πώς ο άνθρωπος αναπτύσσεται, επεξεργάζεται πληροφορίες, επικοινωνεί με τον εαυτό του και με άλλους και τέλος, μαθαίνει. Κατά τη διάρκεια των ερευνών του, ο καθηγητής Tomatis ανέπτυξε μια διαδικασία ηχητικής εκπαίδευσης που δίνει τη δυνατότητα στο άτομο να επανακτήσει τις μειωμένες λειτουργίες της αποκωδικοποίησης, της συγκέντρωσης και της επικοινωνίας. Πράγματι, χάρις σε μια σειρά εξειδικευμένων εργαλείων, η μέθοδος επιδρά ταυτόχρονα σε τρεις κεντρικές λειτουργίες του αυτιού, την ακρόαση, την ισορροπία και τον κινητικό έλεγχο, και την ενεργοποίηση του εγκεφάλου.

Λαμβάνοντας υπόψη τον θεμελιώδη ρόλο της αισθητηριακής ενεργοποίησης στην ανθρώπινη νόηση και στο συναίσθημα, η μέθοδος Tomatis διευκολύνει:

  • Τη γλώσσα και την επικοινωνία
  • Τη μάθηση και λειτουργίες προσοχής
  • Τη ρύθμιση της συμπεριφοράς και του συναισθήματος
  • Τη δημιουργικότητα και την αυτοπραγμάτωση
  • Τον έλεγχο των διάχυτων και λεπτών κινήσεων, της στάσης και της εικόνας του σώματος
  • Τον έλεγχο της φωνής στην ομιλία και στο τραγούδι
  • Την εκμάθηση ξένων γλωσσών

Συνήθως βλέπουμε το αυτί ως ένα αισθητήριο όργανο της ακοής, μόνο. Για τον λόγο αυτό, η παθολογία της ακοής είναι το πεδίο της ωτορινολαρυγγολογίας. Το αυτί, ωστόσο, έχει και άλλες, σημαντικές λειτουργίες:

Είναι το ανθρώπινο δυναμό. Τα αισθητήρια τριχωτά κύτταρα του οργάνου του Corti στον κοχλία, το εσωτερικό αυτί, αναλύουν ήχους και μέσω ηλεκτροχημικών μετατροπών ενεργοποιούν τα κύτταρα του εγκεφαλικού φλοιού. Οι υψηλές συχνότητες παρέχουν περισσότερη ενεργοποίηση, διότι το τμήμα του κοχλία που τις αναλύει περιέχει περισσότερα τριχωτά κύτταρα. Το αυτί στο σύνολό του παράγει το 85% της ενέργειας που ο εγκέφαλός μας λαμβάνει από τις αισθήσεις μας.

Είναι το όργανο της ισορροπίας (αιθουσαίο σύστημα), που μας δίνει την επιθυμητή καθετότητα, την αντίληψη των τριών διαστάσεων του χώρου, καθώς και την θέση και κίνηση του σώματος. Το αιθουσαίο σύστημα ελέγχει τον συντονισμό των κινήσεων του σώματος, τον μυϊκό τόνο και την ισορροπία. Ελέγχει όλους τους μυς του σώματος, συμπεριλαμβανομένων και των κρανιακών νεύρων που είναι υπεύθυνα για τις οφθαλμικές κινήσεις. Μέσω του αιθουσαίου συστήματος, ένα άτομο μπορεί να έχει μια εικόνα του σώματός του στο χώρο και το χρόνο. Το αιθουσαίο σύστημα αναφέρεται ως «το αυτί του σώματος», ενώ ο κοχλίας αναφέρεται ως «το αυτί της γλώσσας».

Είναι το όργανο της ακρόασης. Όταν η ακρόαση διαταράσσεται, δημιουργεί όχι μόνο προβλήματα διάκρισης, εντοπισμού και ακουστικής πλευρίωσης, αλλά επίσης απώλεια της ικανότητας απομόνωσης ενός ακουστικού μηνύματος από τον περιβάλλοντα θόρυβο. Στην περίπτωση αυτή, το άτομο αισθάνεται εκτεθειμένο σε έναν καταιγισμό ακουστικών πληροφοριών, που αντιλαμβάνεται με παραμόρφωση σε κάποιο βαθμό. Η κατανόηση των μηνυμάτων απαιτεί σημαντική προσπάθεια, δημιουργώντας σφάλματα, αυξανόμενη κόπωση, ευερεθιστότητα, και τέλος, απόσυρση. Στην περίπτωση αυτή το περιβάλλον βιώνεται ως προβληματικό και η προσοχή και η μνήμη υποφέρουν.