Πηγή: Εφημερίδα Κριτικά Νέα (Τεύχος Σεπτεμβρίου 2016)

Η Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογία είναι μια εξατομικευμένη ηχοθεραπευτική παρέμβαση που ανακαλύφθηκε από τον καθηγητή Alfred Tomatis. Στοχεύει στην εκπαίδευση του αυτιού των ανθρώπων όλων των ηλικιών, ώστε να αποκτήσουν τις επιθυμητές ιδιότητες ενός αυτιού που ενεργοποιεί τον εγκέφαλο, αποκωδικοποιεί και επικοινωνεί. Η Μέθοδος Tomatis ασχολείται, μεταξύ άλλων, με την παθολογία της ακρόασης, δηλαδή με δυσλειτουργίες της ακουστικής επεξεργασίας και αποκωδικοποίησης σε άτομα με φυσιολογική ακοή. Έχει εφαρμογές τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες.

Η ηχοθεραπεία επιτυγχάνεται μέσω μιας ηλεκτρονικής συσκευής που ονομάζεται Ηλεκτρονικό Αυτί. Το Ηλεκτρονικό Αυτί ή «Προσομοιωτής Ακρόασης» λειτουργεί ως ένα ιδανικό ανθρώπινο αυτί. Μέσω του μηχανισμού της ακούσιας εκμάθησης και με τη βοήθεια ενός πλούσιου υλικού ειδικά επεξεργασμένης μουσικής και λόγου, φιλτραρισμένου ή αφιλτράριστου, εκπαιδεύει οστεομυϊκά το αυτί του ατόμου, ώστε αυτό να αποκτήσει τις επιθυμητές ιδιότητες του αυτιού που ενεργοποιεί, που αποκωδικοποιεί, που επικοινωνεί. Η Μέθοδος Tomatis υποβοηθά την ανάπτυξη της γλωσσικής έκφρασης και της καθαρότητας της ομιλίας. Βασίζεται στη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου, που μας επιτρέπει να αλλάξουμε τις εγκεφαλικές μας λειτουργίες για να βελτιώσουμε δυσλειτουργίες της ακουστικής επεξεργασίας μέσω συγκεκριμένων ακουστικών ασκήσεων.

Για να είναι αποτελεσματική η ηχοθεραπεία, πρέπει να πληρούνται οι παρακάτω προδιαγραφές, που είναι αυτές που ο ίδιος ο Tomatis έθεσε ως απαραίτητη προϋπόθεση (βλ. Το Συνειδητό Αυτί, εκδόσεις Ρέω). Οι προδιαγραφές αυτές αφορούν τόσο την εκπαίδευση των επαγγελματιών που ασχολούνται με τη Μέθοδο, όσο και τον υλικοτεχνικό εξοπλισμό.

  • Η μέθοδος να εφαρμόζεται από επαγγελματίες ψυχικής υγείας, δηλαδή ως επί το πλείστον ψυχολόγους, με αναγνωρισμένες σπουδές και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Οι επαγγελματίες αυτοί δέχονται επιπλέον μετεκπαίδευση σύμφωνα με τις αρχές της Μεθόδου.
  • Τα Ηλεκτρονικά Αυτιά που χρησιμοποιούνται πρέπει να είναι πλήρως αναλογικά, διότι η επανα-ψηφιοποίηση του αναλογικού σήματος μιας ψηφιακής συσκευής υψηλής πιστότητας οδηγεί σε απώλεια του αρχικού σήματος και ο ήχος που παράγεται παύει να είναι αποτελεσματικός για την ηχοθεραπεία. Γι’ αυτό, στα αυθεντικά ηλεκτρονικά αυτιά αναγράφεται ο προσδιορισμός «Analog electronic ear» και όχι κάτι άλλο.
    Τα Ηλεκτρονικά Αυτιά δύνανται να προγραμματιστούν εξατομικευμένα σε όλες τις παραμέτρους της μεθόδου Tomatis με βάση το Τεστ Ψυχοακουστικής Διερεύνησης και σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική της μεθόδου, για να επιτευχθεί η βέλτιστη ενεργοποίηση του εγκεφάλου. Άλλες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται ως υποτιθέμενα Ηλεκτρονικά Αυτιά είναι ψηφιακές ταμπλέτες, που συμπεριλαμβάνουν προ-επιλεγμένες εφαρμογές που δεν δύνανται να προγραμματιστούν.
  • Το Ηλεκτρονικό Αυτί εστιάζει την προσοχή του εγκεφάλου στο ακουστικό μήνυμα. Σταδιακά, το αυτί μαθαίνει ή ξαναμαθαίνει να ακροάται. Μια ηλεκτρονική «θύρα» (gating) καθιστά εφικτή την εναλλαγή μεταξύ δύο καναλιών του ίδιου ακουστικού μηνύματος: του καναλιού 1, που ενισχύει τις χαμηλές συχνότητες και μειώνει τις υψηλές συχνότητες και του καναλιού 2, που ενισχύει τις υψηλές συχνότητες και μειώνει τις χαμηλές συχνότητες. Το αυθεντικό Ηλεκτρονικό Αυτί έχει έναν πραγματικό μηχανισμό εναλλαγής καναλιών (bascule), που πυροδοτείται από την ένταση του ήχου, η οποία κυμαίνεται σε ένα μουσικό κομμάτι ή στην ομιλία. Αυτή η μη προβλέψιμη από τον θεραπευόμενο διακύμανση της εναλλαγής των καναλιών εξασκεί οστεομυϊκά τους μυς του μεσαίου αυτιού και σαν αποτέλεσμα αυτής της εξάσκησης, αυξάνει το μηχανισμό της ακουστικής προσοχής και βελτιστοποιεί τη μετάδοση των μηνυμάτων στον εγκέφαλο. Άλλες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται ως ηχοθεραπεία δεν έχουν πραγματικό μηχανισμό gating σε μη αναμενόμενο χρόνο, αλλά συμπεριλαμβάνουν προ-ηχογραφημένα μουσικά κομμάτια, με έναν προκαθορισμένο χρονικά μηχανισμό εναλλαγής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το αυτί να συνηθίσει την εναλλαγή, να απευαισθητοποιηθεί από αυτήν και να μην υπάρχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Είναι πολύ σημαντικό για το άτομο που κάνει ηχοθεραπεία να έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στον ηλεκτρονικό μηχανισμό της Μεθόδου Tomatis και μάλιστα την εποχή των απομιμήσεων.

Γιώργος Σπυριδάκης
Εξειδικευμένος ηλεκτρονικός τεχνικός
στη μέθοδο Tomatis
Κέντρο Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογίας
Μέθοδος Tomatis

Κέντρο Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογίας